Εισαγωγή
Ως άνθρωπος που ερευνά και σαγηνεύεται από το δυνητικό και πραγματικό( με την Εγελιανή έννοια του πραγματικού) αντικαπιταλιστικό , επαναστατικό και ουτοπικό βάθος των προνεωτερικών ρομαντικών κινημάτων, δεν θα μπορούσε πάρα να μου προκαλέσει ενδιαφέρον ένα βιβλίο με τίτλο: Τα Απόκρυφα στοιχεία του Αναρχισμού. Ένα βιβλίο πρόκληση σαν μια γλυκιά απαγορευμένη διανοητική αμαρτία.
Η συγγραφέας του βιβλίου είναι η Erica Lagalisse και στα Ελληνικά έχει εκδοθεί από τις εκδόσεις Firebrand.
Ένας Γκραμσιανός πόλεμος θέσεων.
Το βιβλίο επιχειρεί να εξετάσει τους κοινούς τόπους, την διαλεκτική ενότητα μέσα στην διαφορά ,ανάμεσα στα ρεύματα του μυστικιστικού εσωτερισμού και τον Αναρχισμό.
Ας σημειωθεί πως η Erica Lagalisse υποστηρίζει ένα φεμινιστικό αντιρατσιστικό λόγο δίχως όμως να αποδέχεται μια δυτική Ευρωπαϊκό/κεντρική ανάγνωση. Δεν συμβιβάζεται με τα δυτικά στερεότυπα αλλά ούτε και τις ανατολίτικες αναγνώσεις.
Επιχειρώντας να εφαρμόσει την πλουραλιστική, αντικαπιταλιστική και συνάμα αντιιμπεριαλιστή μέθοδο των Ζαπατίστας.
Εντός αυτού του πλαισίου εξετάζει και τις σχέσεις μεταξύ των θεωριών της «νέας εποχής» και του Αναρχισμού στην σύγχρονη εποχή, σε σχέση και με τις μυστικιστικές καταβολές του Αναρχισμού.
Επίσης παίρνει θέση στην διεξαγωγή του πολέμου θέσεων ανάμεσα στους ακτιβιστές της αριστεράς/ Αναρχίας και των σύγχρονων νεοφασιστικών ρευμάτων. Ο εν λόγω πόλεμος θέσεων έχει ως επίδικο τις «θεωρίες συνομωσίας" , με στόχο να κερδίσουν ιδεολογικά τα λαϊκά στρώματα που πιστεύουν σε αυτές.
Ας σημειωθεί ότι σε μεγάλο βαθμό αναφέρομαι σε μια συζήτηση την οποία στο παρελθόν την άνοιξε ο Ερντ Μπλοχ σε σχέση με την επιτυχία των Ναζί να προσεταιριστούν τις αντικαπιταλιστικές λαϊκές επιθυμίες, που για αυτόν είχαν μια αντεστραμμένη ουτοπική προέλευση. Την ουτοπία ως την Αρχή της Ελπίδας αυτού που υφίσταται ως δυνατότητα αλλά όχι ακόμη πραγματικά.
Ο Ε. Μπλοχ πίστευε ότι η αριστερά έχασε την ιδεολογική μάχη με τους Ναζί γιατί τις θεωρούσε στοιχεία ανορθολογισμού και πολιτισμικής καθυστέρησης και τις άφησε στο έλεος των ναζί να τις λεηλατήσουν και να τις εκμεταλλευτούν.
Ο πολιτικός στόχος που εξάγεται μέσα από το βιβλίο είναι η δυνατότητα συγκρότησης μιας συμμαχίας ανάμεσα στους αναρχικούς και τις πολυδιασπασμένης αριστεράς σε μια αντικαπιταλιστική και αντιφασιστική κατεύθυνση(σ:15, 16 ).
Θεολογία και πολιτική.
Στο πρώτο κεφάλαιο θεωρεί πως υπάρχει ένας κοινός τόπος ανάμεσα στην θεολογία και την Ευρωπαϊκή πολιτική φιλοσοφία.
Πρόκειται για έναν κοινό τόπο που ξεκινάει απο την σκληρή διαμάχη μεταξύ παγανιστών και χριστιανών στην βάση του νεοπλατωνισμού και του γνωστικισμού. Με τον Άγιο Αυγουστίνο να είναι η τομή στο βαθμό που γίνεται από γνωστικιστής Χριστιανός, δικαιολογώντας τον κρατικό καταναγκασμό, ενισχύοντας την τάση της κρατικοποίησης της Χριστιανικής πίστης. Μετατρέπονται το Χριστιανισμό από μεσσιανικό επαναστατικό κίνημα σε μια απολύτως συστημική θρησκεία.
Το ερώτημα σε σχέση με την εν λόγω σύγκρουση βρίσκεται στο ζήτημα της ηθικής φύσης του ανθρώπου. Δηλαδή αν ο άνθρωπος είναι καλός ή κακός από την φύση του. Με άλλα λόγια αν η φύση και η ανθρωπότητα έχουν - μερικώς ή συνολικά- ένθεη ποιότητα ή αν εκπορεύονται από το θεό.
Αν ισχύει το πρώτο τότε τα πάντα, μα τα πάντα έχουν μια θεϊκή φλόγα. Αν ισχύει το δεύτερο στο επίπεδο της φύσης και της κοινωνίας είναι αναγκαίος ο καταναγκασμός. Είτε από ένα υπερβατικό θεό που θα πρέπει να τον φοβόμαστε και να τον υπακούμε καθώς υπάρχει ο φόβος της κολάσεως. Είτε από ή και από το κράτος ή μια κρατική Αυτοκρατορία(σ: 54).
Η συγγραφέας θεωρεί ότι το ίδιο ερώτημα τίθεται και στην σύγχρονη αντιεξουσιαστική θεωρία: Ο άνθρωπος είναι από την φύση του καλός και τον διαφθείρει το κράτος και η εξουσία ή δεν ισχύει αυτό; Κατά συνέπεια απαιτείται μια εκδοχή καταναγκασμού ακόμη και σε μια ελεύθερη Αναρχική κοινωνία;
Μιλάμε κατά βάση για ένα θεολογικό ερώτημα το οποίο η σύγχρονη αντιεξουσιαστική θεωρία επιχειρεί να επιλύσει με αναδιάταξη των όρων και των εννοιών όπως και με την καταφυγή σε παγανιστικές παραδόσεις ή στο Χριστιανικό αιρετισμό(σ:55).
Ως σύγχρονη αντιεξουσιαστική θεωρία η συγγραφέας μάλλον υπονοεί αυτό που ο πιο δογματικός ορθόδοξος Αναρχισμός χαρακτηρίζει ως «λάιφσταιλ» ή μεταμοντέρνο Αναρχισμό.
Η συγγραφέας επισημαίνει πως τόσο ο Αναρχισμός όσο και η Κομμουνιστική Αριστερά θα πρόσθετα , δεν υπήρξε ποτέ πραγματικά αθεϊστικός πάρα μόνο στο όνομα και εξελίσσεται με βάση τις συγκριτικές παγανιστικές κοσμολογίες. Είτε το παραδέχεται είτε κατά βάση δεν το παραδέχεται.
Τόσο ο ουτοπικός Σοσιαλισμός, όσο και ο Αναρχισμός ή και ο Μαρξισμός βασίζονται ο καθένας σε μια συγκεκριμένη συγκριτική κοσμολογία από την εποχή του Μεσαίωνα που μεταβάλλεται στην Αναγέννηση και αναμορφώνεται με υλιστικό περίβλημα στο Διαφωτισμό και την εποχή της εκοσμίκευσης( σ: 56).
Ερμητική Παράδοση.
Η συγγραφέας αναγνωρίζει ότι οι Αναρχικοί θεωρούν ως προδρόμους τους κάποια αιρετικά Χριστιανικά κινήματα μόνο που η ίδια δίνει έμφαση στις μυστικιστικές αναζητήσεις του Μεσαίωνα και ειδικότερα στα Ερμητικά κείμενα τα οποία είναι όμως εξαιρετικά παραγνωρισμένα, ιδιαίτερα στην Αναρχική παράδοση.(σ:59). Ειδικότερα στην φάση της μετάβασης από το αυθόρμητο στο οργανωμένο αιρετικό κίνημα και ύστερα στο εκοσμικευμένο προλεταριακό κίνημα(σ:58).
Η ερμητική παράδοση στηρίζεται σε μια συλλογή κειμένων του 1ο αιώνα τα οποία στην Αναγέννηση θεωρήθηκαν έργο του Ερμή του Τρισμέγιστου που μετάδιδε τις μυστικιστικές ιδέες της Αρχαίας Αιγύπτου(σ: 59).
Ο Ερμής Τρισμέγιστος ήταν η ονομασία που χρησιμοποιούσαν κατά την αρχαιότητα οι Έλληνες για τον σεληνιακό θεό των Αιγυπτίων Θωθ, προστάτη της αστρολογίας και της αλχημείας, ο οποίος ταυτιζόταν με τον ολύμπιο θεό Ερμή.
Η Ερμητική παράδοση θεωρεί τον κόσμο ως μια ολότητα και τον άνθρωπο έναν μικρόκοσμο της, μια μικρή ολότητα η οποία διέπεται από τους ίδιους νόμους σε σχέση με την μεγάλη ολότητα. (όπως πάνω, έτσι και κάτω).
Πρόκειται για μια ιεραρχική ολότητα η οποία βασίζεται και λειτουργεί με βάση συμμετρικές, διαχρονικές και συγχρονικές διχοτομίες και τριχοτομίες. Με ένα πλέγμα από φανερές και κρυμμένες αντιστοιχίες δυνάμεων και ενεργειών.
Εντός αυτού του πλέγματος τα πάντα συμμετέχουν στην θεϊκή κοσμική ενότητα στο επίπεδο που βρίσκονται το καθένα από αυτά τα πράγματα.
Αυτό δεν συνεπάγεται ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να περάσει ένα στάδιο μύησης για να είναι έτοιμος να λάβει την πραγματική φώτιση και διδασκαλία. (σ:60, 61). Δηλαδή να ανακαλύψει και να αποκαλύψει την κρυμμένη θεϊκή φλόγα.
Η Ερμητική παράδοση γίνεται αντιληπτή σε μια σειρά από μυστικιστικές παραδόσεις, στην αλχημεία, στον Ιωακειμισμό, στο μυστικισμό του Μάιστερ Έκαρτ, στο Παρακελσισμό, στο Ροδοσταυρισμό, στο Τζιορντάνο Μπρούνο, στο Γίαγκοπ Μπάιμε, κτλ.,( σ: 61, 62, 63).
Η συγγραφέας επισημαίνει οτι μέσα από διάφορες διακλαδώσεις φτάνει έως και το Νεύτωνα και το Καρτέσιο που επιχειρούν να συνενώσουν την μυστικιστική παράδοση με το νέο επιστημονικό πνεύμα.
Ο στόχος της συγγραφέως σε αυτό το σημείο είναι να δείξει οτι η απομάγευση του κόσμου σε σχέση με τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό είναι απλώς ένα παραμύθι. Η μαγεία, ο Ερμητισμός αλλά και το νέο επιστημονικό πνεύμα κινούνταν μαζί σε ένα καθεστώς ανοχής και αποδοχής. Σε ένα μεγάλο βαθμό μάλιστα υπήρχε και δρούσαν συνδυαστικά βοηθώντας η μια την άλλη( σ: 69).
Στο τέλος αυτού του κεφαλαίου κάνει μια αναφορά στο κυνήγι των μαγισσών χαρακτηρίζοντας τον ως ένας έμφυλο ταξικό πόλεμο στον οποίο οι άνδρες των ελίτ πήραν με την βία των έλεγχο της θεραπευτικής δύναμης των γυναικών. Ένας έμφυλος ταξικός πόλεμος που λειτούργησε και ως ένα μέτρο πειθάρχησης των φτωχών γυναικών για την επιβολή της λογικής της περιουσίας , της μισθωτής εργασίας και την μετατροπή των γυναικών σε αναπαραγωγούς της εργασίας ( σ: 70, 71, 72).
Επιστρέφοντας στο Ερμητισμό στο επόμενο κεφάλαιο επισημαίνει το διπλό ρολό του. Στα χέρια της εξουσίας ο Ερμητισμός χρησίμευσε ως ιδεολογικό όπλο για την διεκδίκηση της εγκόσμιας κυριαρχίας σε όλα τα επίπεδα της ύπαρξης.
Ταυτόχρονα ο Ερμητισμός είχε επίδραση σε μια σειρά από κοινωνικά κινήματα όπως ο ελευθεροτεκτονισμός και οι επαναστατικές αδελφότητες του 18ου και 19ου αιωνα( σ: 79).
Σε αυτό το σημείο ίσως παραλείπει το διπλό ρόλο των Ναϊτών ιπποτών τόσο ως στοιχείο της καθεστωτικής εξουσίας αλλά και ως ένα ανοικτό αιρετικό γνωστικιστικό κόμβο ο οποίος στην συνέχεια θα μας οδηγήσει στον ελευθεροτεκτονισμό.
Ενώ για την ριζοσπαστική φιλοσοφία της Αναγέννησης η συγγραφέας αναφέρει οτι πέρα από τον Ερμητισμό πηγή έμπνευσης αποτέλεσε ο Σπινόζα της θεολογικό /πολιτικής πραγματείας. Στην οποία συνδυάζεται αποτελεσματικά ο «εκλεκτός λαός» με το «εκλεκτό κράτος». Η εν λόγω Σπινοζική πραγματεία εφοδίασε τους ριζοσπαστικούς φιλοσόφους της εποχής με μια δυναμική φιλοσοφία η οποία ένωνε τον ντετερμινισμό με την ελευθερία σε πανθεϊστική κατεύθυνση(σ: 82, 83).
Επισημαίνοντας η συγγραφέας πως το σχέδιο του ελευθεροτεκτονισμού έχει μεν εξισωτικά χαρακτηριστικά αλλά δεν είναι εντελώς ριζοσπαστικός , καθώς εκείνη την εποχή του ύστερου Μεσαίωνα και την αρχή της Αναγέννησης , αποκλείονταν οι Εβραίοι, οι γυναίκες, οι υπηρέτες και οι χειρώνακτες εργάτες( σ: 85).
Όμως ήταν οι τεκτονικές στοές που στην συνέχεια στην Βρετανία ασχολήθηκαν με την υπόθεση του εργατικού κινήματος ως πρόγονοι του κινήματος των Χαρτιστών. Ενώ στην Γαλλία της προεπαναστατικής περιόδου άρχισαν να δέχονται μικροτεχνίτες και προλετάριους εργάτες κάτι που στο ρόλο που έπαιξαν οι στοές κατά την διάρκεια της επανάστασης μετατρεπόμενες κάποιες από αυτές σε επαναστατικές αδελφότητες(σ: 86, 91).
Από τους Ιλουμινάτους στην Α’ Διεθνή.
Οι Ιλουμινάτοι( Πεφωτισμένοι) δεν ήταν αυτοί που φαντασιώνονται οι οπαδοί των «θεωριών συνωμοσίας». Δηλαδή μια άκρως μυστική οργάνωση των ελίτ ή τμήματος των ελίτ και καθορίζουν τις τύχες της Ανθρωπότητας. Επί της ουσίας ήταν στην εποχή τους ακριβώς το αντίθετο. Η μυστική οργάνωση των Ιλουμινάτων εμπνέονταν από τα Ελευσίνια μυστήρια και από μυστική οργάνωση των πυθαγόρειων.
Το επαναστατικό τους πρόταγμα εμπεριείχε την πλήρη διάλυση του κράτους, της εκκλησίας, του θεσμού της ατομικής ιδιοκτησίας. Ακολουθώντας μια εξισωτική ερμηνεία των Χριστιανικών διδαχών( σ: 92, 93).
Με άλλα λόγια άνηκαν στο ρεύμα του αναδυομένου Διαφωτισμού και πρόσβλεπαν σε μια καθολική επανάσταση του πνεύματος και όχι μόνο αυτού, η οποία θα έσπαγε τα δεινά της τυραννίας.
Οι Ιλουμινάτοι ήταν η αρχή της δημιουργίας μιας σειράς από μυστικών επαναστατικών αδελφοτήτων, εταιριών και οργανώσεων που βρίσκονταν αριστερότερα του Διαφωτιστικού ρεύματος. Όπως π.χ. ήταν ο Μπάμπεφ, οι Καρμπονάροι, ο Μπλάνκι κτλ.
Οργανώσεις με ακραία συνωμοτικό χαρακτήρα και πυραμιδική δομή εκτός των άλλων για να προστατεύονται από την αστυνομική και κρατική καταστολή, ακολουθώντας το τύπο του μυστικισμού των τεκτόνων και των Ιλουμινάτων.
Εκατό χρόνια αργότερα από τους Ιλουμινάτους ο Μπακούνιν θα ιδρύσει την δική του μυστική διεθνή αδελφότητα με στόχο να αποσπάσει την Α’ Διεθνή από τα χέρια του Μαρξ και των εξουσιαστών σοσιαλιστών, όπως πίστευε(σ: 101).
Οι επαναστατικές αδελφότητες εκείνης της εποχής έβρισκαν στο τεκτονισμό και στα μυστικιστικά εσωτερικά ρεύματα όχι μόνο μια οργανωτική δομή, αλλά έκαναν χρήση και των τεκτονικών εθίμων, εικονογραφίας για να συμβολίσουν τις αξίες της ισότητας, αλληλεγγύης, αδελφότητας και εργασίας( σ: 103).
Ήταν η εποχή όπου και οι τεκτονικές στοές πιάνοντας το πνεύμα της εποχής άρχισαν να ανοίγονται στις λαϊκές τάξεις και στις νέες ιδέες. Ας σημειωθεί πως η πρώτη προπαρασκευαστική συνάντηση της Α’ Διεθνούς έγινε στις 5 Αυγούστου στην ταβέρνα των Ελευθεροτεκτόνων με την παρουσία αρκετών από δαύτους ως σοσιαλιστές τέκτονες( σ: 104). Ακόμη και ο Κομμουνιστικός ή ο Αναρχικός συμβολισμός π.χ., το κόκκινο αστέρι ή το Αναρχικό αλφάδι είναι τεκτονικής προελεύσεως( σ: 105).
Σίγουρα στις εν λόγω επαναστατικές οργανώσεις έως και τις Κομμουνιστικές οργανώσεις, από την 1η εως και την 4η Διεθνή ο πυραμιδωτός οργανωτικός και πολιτικός χαρακτήρας αναπαράγει τον εξωτερικό και εσωτερικό καταναγκασμό, μεταφέροντας τον από το θεό στην πρωτοπορία, από την πρωτοπορία στην γραφειοκρατία και το κόμμα κράτος.
Από αυτό το ιεραρχικό εξουσιαστικό μοντέλο δεν ξέφυγε ούτε ο Αναρχισμός του Μπακούνιν ο οποίος μιλούσε για μια δικτατορία χωρίς στολίδια εξουσίας, χωρίς τίτλους, η οποία θα καθοδηγούνταν από αοράτους πλοηγούς(σ:109).
Κάτι που αποδεικνύει οτι το Αναρχικό και Κομμουνιστικό πρόταγμα δεν ξεπέρασε σε μεγάλο βαθμό την άκρα αριστερά της αστικής Γαλλικής Επανάστασης η οποία με την σειρά της είχε σαφείς ρίζες στα εσωτερίστικα αιρετικά κινήματα του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης.
Υπήρχαν βέβαια και εξαιρέσεις που επιβεβαίωναν και επιβεβαιώνουν το κανόνα. Π.χ. το ρομαντικό αντικαπιταλιστικό κίνημα των Ζαπατίστας με εμφανή τα παγανιστικά ινδιάνικα χαρακτηριστικά του και τον ολοκληρωμένο αμεσοδημοκρατικό χαρακτήρα της διοίκησης των Ζαπατιστικών κοινοτήτων.
Ο Ζαπατισμός ή καλύτερα οι Ζαπατίστας γιατί δεν έχουν γίνει ακόμη «ισμος» , δηλαδή ιδεολογία, αποτέλεσε και αποτελεί μια πραγματική τομή στο πως οργανώνεται, διεξάγεται ένας επαναστατικός αγώνας και πως κατακτιέται ένα νέο πραγματικό επαναστατικό αντικαπιταλιστικό παράδειγμα.
Θεοσοφισμός και Σοσιαλισμός.
Ακόμη και οι ουτοπιστές Σοσιαλιστές, πάρα τον θετικισμό και το νέο τεχνολογικό και επιστημονικό πνεύμα που τους επικαθόριζε είχαν μια εσωτερικιστική πνοή.
Το βιβλίο αναφέρει ότι τα πρώτα Οουενικά κοινόβια έτρεφαν θαυμασμό στο μυστικιστή Εμάνουελ Σβέντενμπουρκ ο οποίος δίδαξε για τον ερχομό μιας "εσωτερικής χιλιετίας"( σ: 113).
Ο προελαύνον θετικισμός και το νέο επιστημονικό πνεύμα π.χ., ο Δαρβινισμός πήραν διαφορετικό χαρακτήρα ανάμεσα στα ρεύματα του ουτοπικού Σοσιαλισμού και στον Αναρχισμό.
Από την μια αναπτύχθηκε ο κοινωνικός Δαρβινισμός ο οποίος ενθέτω χρόνο επηρέασε τα αντιδραστικά ρεύματα με την τοποθέτηση του για την κυριαρχία του ισχυρότερου. Απέναντι του βρήκε τον Αναρχικό Κροπότκιν με την Αλληλοβοήθεια του.
Με βάση την θεωρία του Κροπότκιν ο πρώτιστος παράγοντας της εξέλιξης στην φύση δεν ήταν ο ανταγωνισμός που οδηγούσε στην κυριαρχία του ισχυρότερου, αλλά η συνεργασία και την αλληλοβοήθεια( σ:116, 117), θεωρώντας την φύση και την κοινωνία ως μια πολυεδρική εξελισσόμενη ολότητα.
Απέναντι στο θετικισμό σε όλες τις εκδοχές του βρέθηκε ένας θρησκευτικός ( μυστικιστικός) Αναρχισμός με έντονα θεοσοφιστικές ρίζες όπως είναι ο Αναρχισμός του Λέοντος Τολστόι ή του Μπερντιάγεφ και του Ιβανόφ στην Ρωσία( σ: 118, 119).
Η συγγραφέας κάνει αναφορά στο Αναρχικό Πανθεϊσμό του Πλάτων Ροδοκανάκη, έναν πολιτικό με επιρροές από τον Σπινόζα, Έγελο, Φουριέ και Προυντόν. Ο Π. Ροδοκανάκης με την βοήθεια της Α’ Διεθνούς δημιούργησε Συνεταιριστικά Φαλανστήρια στις κοινότητες των ιθαγενών(σ:123). Αντίστοιχη αναφορά κάνει η συγγραφέας στο Αουγκούστο Σεζάρ Σαντίνο της Νικαράγουας ο οποίος «έδωσε» και το όνομα του στο κίνημα των Σαντινίστας. Ο Σαντίνο συνδύασε την θεοσοφία, την Ζωροαστρική, Ινδουιστική και Καμπαλιστική παράδοση τις συγχώνευσε με την Κομμουνιστική προοπτική(σ: 122). Και αυτό είχε ως αποτέλεσμα η ολοκληρωτικά ορθολογιστική 3η Κομμουνιστική Διεθνής να τον αντιμετωπίζει με ξεκάθαρη δυσπιστία.
Βέβαια όπως σωστά επισημαίνει και η συγγραφέας η πλειοψηφία των Αναρχικών ( όπως και των Κομμουνιστών) βρέθηκε απέναντι στις μυστικιστικές και εσωτερικιστές παραδόσεις.
Όμως σε ένα μεγάλο βαθμό υπήρχε εκείνη τη εποχή( τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα ) μια μεγάλη διάχυση των τάσεων και των παραδόσεων ώστε σε ένα βαθμό να ισχύει το ρητό : " Ξύσε έναν πνευματιστή και θα βρεις έναν Αναρχικό"( σ: 124).
Η εν λόγω διάχυση και σύμφυση των παραδόσεων ήταν μια από τις αιτίες που ο Μαρξ και ύστερα η μαρξιστική παράδοση ονόμασε το ρεύμα του "επιστημονικό σοσιαλισμό".
Όμως η ιστορία έδειξε ότι ο "επιστημονικός σοσιαλισμός" δεν ήταν πάρα μια εξίσου ιδεαλιστική αντιστροφή της Χεγκελιανής Διαλεκτικής.
Αποκρυφισμός και Εγελιανή Διαλεκτική.
Η συγγραφέας πολύ σωστά επισημάνει οτι η Διαλεκτική του Χέγκελ καθιστά την ιστορία την δυναμική εκδήλωση και εκδίπλωση της Ιδέας. Με διαφορετικά λόγια το ξεδίπλωμα της συνείδησης μέσα στην ιστορία έως το βαθμό της αυτοσυνειδησίας( σ: 127).
Η Ιδεα εμφανίζεται στην φύση (Ο Σπινόζα θα μίλαγε για την εμμένεια φύσης και πνεύματος σε μια ενιαία ουσία), στην συνέχεια μέσα από την ενότητα και την αντίθεση διατρέχει τον κόσμο, δημιουργώντας ιστορία. Πορεία κατά την οποία χρησιμοποιεί τους ανθρώπους και τα πάθη τους για τις ανάγκες της ιστορικής κίνησης του Απόλυτου Πνεύματος.
Στην συνέχεια ως ένα πιο ολοκληρωμένο και ώριμο καθεαυτό/ διεαυτό( ενότητα υποκειμένου/ αντικειμένου) η Ιδέα επιστρέφει στο παγκόσμιο πνεύμα. Σε αυτές τις συνθήκες , τότε και μόνο τότε, είναι δυνατή η οικοδόμηση μιας ελεύθερης κοινωνίας /κράτους.
Στο εν λόγω Εγελιανό Διαλεκτικό σχήμα η συγγραφέας αναγνωρίζει Ερμητικές πτυχές ειδικότερα στο ζήτημα της σχέσης και της ενότητας του υποκείμενου με το αντικείμενο( σ:128,129).
Επίσης είναι ολοφάνερη η Σπινοζική πανθεϊστική επίδραση μόνο που στο Χέγκελ είναι πιο ολοκληρωμένη καθώς στο επίπεδο ολότητας / υπόστασης αναγνωρίζει εσωτερικές αντιθετικές δυναμικές, όπως άλλωστε συμβαίνει και στην πραγματικότητα.
Ο Μαρξ σε αυτό το σχήμα επιχειρεί μια υλιστική αντιστροφή, επιχειρώντας να βάλει την Διαλεκτική με το κεφάλι πάνω και τα πόδια κάτω.
Μια εξίσου υλιστική αντιστροφή υφίσταται και στο επίπεδο της χριστιανικής/ Εβραϊκής εσχατολογίας με το προλεταριάτο στην θέση του σωτήρα.
Βέβαια σε ένα γενικότερο επίπεδο ύλη και Ιδέα και στο Μαρξ παραμένουν αδιαχώριστα( σ:130). Κατά μια έννοια αλληλοεπιδρούν και συνδυάζονται πότε με θετικό τρόπο και πότε με αρνητικό τρόπο.
Η συγγραφέας επισημαίνει πως τόσο στο Μαρξ όσο και στο Χέγκελ οι αντιφάσεις και οι αντιθέσεις διατηρούνται και αναπαράγονται, με το θετικό να έχει τα πρωτεία.
Σε αντίθεση με την Εγελιανή Διαλεκτική στο Μπακούνιν που οδηγούνται στην αλληλοκαταστροφή. Κατά την συγγραφέα ο Μπακούνιν καθόρισε το αρνητικό ως την κινητήριο δύναμη της Διαλεκτικής σε αντίθεση με τον Έγελο και τον Μαρξ όπου η Διαλεκτική αρχίζει και τελειώνει με το θετικό( σ: 131).
Να μου επιτρέψει η συγγραφέας μια διαφωνία περί αυτού: Και στο Μαρξ η αρνητική Διαλεκτική είναι καθοριστική: Ο Κομμουνισμός είναι η καταστροφή και των δυο πόλων της αντίθεσης κεφάλαιο /εργασία.
Ταυτόχρονα όμως είναι και η επαναστατική -θετική και αρνητική- υπέρβαση- κάθε αντίθεσης της ταξικής καπιταλιστικής κοινωνίας.
Αντίστοιχα η Μπακουνική «χαρά της καταστροφής είναι χαρά δημιουργική» εμπεριέχει και την θετική κατάληξη της δημιουργίας μιας αναρχικής κοινωνίας. Η «χαρά της καταστροφής είναι χαρά δημιουργική» του Μπακούνιν δεν έχει σχέση, δεν είναι , ένας διαρκής αναρχικός μηδενισμός.
Η βασική διαφορά μεταξύ Μαρξ και Μπακούνιν συνίσταται στην θετικότητα του Μαρξικού και Μαρξιστικού προλεταριακού σοσιαλιστικού κράτους, κάτι που διαφωνεί ο συνεπής Αναρχικός Μπακούνιν.
Αποκρυφισμός και Αναρχισμός.
Το εξαιρετικά ενδιαφέρον και αιρετικό σε αυτά που υποστηρίζει η συγγραφέας είναι οτι ο Σοσιαλισμός και ο Αποκρυφισμός αναπτύχθηκαν με αλληλοσυμπληρωματικο και Διαλεκτικό τρόπο κατά την διάρκεια του 19ου αιώνα. Η κοσμολογική βάση της Αναρχικής θεωρίας υποβαθμίζεται ή εκ των υστέρων αντιμετωπίζονται ως υποφαινόμενη , όπως η Αλχημεία του Νευτωνα( σ: 135).
Θαρρώ όμως το ίδιο συνέβη και με το Μαρξιστικό λόγο, αν και όπως υποστηρίζει η συγγραφέας αυτό σταμάτησε με τον "Επιστημονικό Σοσιαλισμό".
Βέβαια οι πιο επαναστατικά ελπιδοφόρες μορφές του Μαρξισμού παραμένουν αυτές που ρητά ή άρρητα διατηρούν μια σχέση με το Ρομαντικό Αντικαπιταλισμό, με κάποιες μορφές του ανατρεπτικού Ισλαμισμού( Σιίτικης και Σούφικης προέλευσης) ή με τον Εβραϊσμό ως ενότητα μεσσιανισμού και ουτοπίας.
Η συγγραφέας τόσο στο επίπεδο των θρησκευτικών μεσσιανικών κινημάτων όσο και στο ζήτημα των έμφυλων δικαιωμάτων των ιθαγενών γυναικών εκφράζεται μια σαφής κριτική απέναντι στο δυτικοκεντρικό λόγο ο οποίος είναι ρητά και άρρητα ρατσιστικός.
Η συγγραφέας πολύ σωστά προτείνει να εξεταστεί η συνεργατική σχέση μεταξύ πνευματικότητας, της πίστης και των ριζοσπαστικών κινημάτων, συμπεριλαμβάνοντας και τα σύγχρονα κινήματα της "νέας εποχής"( σ: 147).
Επιστρέφοντας στην Αλληλοβοήθεια του Κροπότκιν όχι μονο για να υποστηρίξει μια συνεργασία μεταξύ των ειδών, αλλά μια δυναμική συνεργασία μεταξύ των αντικαπιταλιστικών δυνάμεων με βάση την αυτοδιαχείριση στο πλαίσιο ενός αυτοργανωμένου συστήματος( σ: 157).
Σε αυτό το σημείο φαίνεται η βαθιά Ζαπατιστική αντίληψη που ακολουθεί την σκέψη της συγγραφέας η οποία είναι εντελώς διαφορετική με το κυρίαρχο δυτικοκεντρικό φεμινιστικό, αριστερό και Αναρχικό λόγο.
Περί των «θεωριών συνομωσίας».
Στο επόμενο κεφάλαιο η συγγραφέας ασχολείται με τις «θεωρίες συνωμοσίας», πέρα από τους ανορθόλογους ιδεολογισμούς αλλά και τις ορθολογιστικές αυταπάτες.
Οι πνευματικές ελίτ αντιμετωπίζουν τις «θεωρίες συνωμοσίας» με εμφανή ρατσιστική ταξική ανωτερότητα απέναντι στις λαϊκές τάξεις που «πιστεύουν» στις «θεωρίες συνωμοσίας».
Βέβαια και οι ίδιες οι οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές και πνευματικές ελίτ πιστεύουν, αναπαράγουν ή κατασκευάζουν μια σειρά από «θεωρίες συνωμοσίας». Οι οποίες στην συνέχεια γίνονται όπλα στην φαρέτρα των ακροδεξιών ρευμάτων.
Ή κατασκευάζονται από την άκρα δεξιά και την κατάλληλη στιγμή χρησιμοποιούνται από τις ελίτ με στόχο να κτυπήσουν τις δυνάμεις που αντιστέκονται.
Το ότι κάποιες από τις «θεωρίες συνωμοσίας» είναι κραυγαλέα ψέματα και μπαρούφες δεν συνεπάγεται οτι οι συνωμοσίες δεν παίζουν σημαντικό πολιτικό ρόλο στην ιστορία.
Η συγγραφέας θεωρεί οτι είναι καθήκον των αντικαπιταλιστικών δυνάμεων να αναλύσουν με σωστό τρόπο την διαλεκτική των «θεωριών συνωμοσίας» και να μην αντιμετωπίζουν τις λαϊκές μάζες με μια πολιτισμική ρατσιστική ανωτερότητα και με μια ταξική προκατάληψη των ελίτ.
Από την άλλη κάποιες αποκρυφιστικές τέχνες οι οποίες δυνητικά μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως «θεωρίες συνωμοσίας» μπορεί να χρησιμοποιηθούν είτε ως ψυχολογικά εργαλεία της σύγχρονης διαφήμισης και φαντασιώσεις του φασισμού, είτε ως Διαλεκτικές δυναμικές και Αναρχική πίστη, με βάση τα Ερμητικά κείμενα "όπως επάνω, έτσι και κάτω"( σ: 198).
Αντί επιλόγου..
Το παρόν προκλητικό βιβλίο είναι ένα ιστορικό δοκίμιο που διαπραγματεύεται την σχέση και την αλληλεπίδραση της αριστεράς και ιδιαίτερα του Αναρχισμού με την αποκρυφιστική φιλοσοφία και την πνευματικότητα των ρευμάτων της νέας εποχής.
Με ένα λιγότερο ή περισσότερα εμφανή πολιτικό στόχο: Την συγκρότηση ενός μετώπου όλων των αντικαπιταλιστικών δυνάμεων με τα χίπικα κινήματα της "νέας εποχής". Κάτι που με βρίσκει απολύτως σύμφωνο ως πολιτική στόχευση.
Πρόκειται για μια πολιτική στόχευση η οποία στηρίζεται στη Ζαπατιστική αντικαπιταλιστική αντίληψη της συγγραφέως αλλά και στην ιδιαίτερη φεμινιστική οπτική την οποία υποστηρίζει η E. Lagalisse.
Μια φεμινιστική οπτική που θέτει στο επίκεντρο την ενότητα ταξικής αλληλεγγύης, φεμινισμού και αντιπατριαρχικού αντιιμπεριαλισμού/ αντικαπιταλισμού.
Με στόχο να αναδείξει τα δικαιώματα, τις ανάγκες και τις επιθυμίες των λαϊκών γυναικών, των ινδιάνικων γυναικών, των γυναικών του τρίτου κόσμου κτλ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου