Αλήθεια – φωτογραφία-αστυνομία.

Συνομιλία με το βίβλο "Mugshot" 

 Δίπλα στο κύμα , ως φίλος της φωτογραφίας και αντίπαλος κάθε πειθαρχίας, "συνομίλησα" με το βιβλίο του Αχιλλέα Φωτάκη "Mugshot" φωτογραφία και πειθαρχία ( 19ος-20ος αιώνας) από τις εκδόσεις Ίσνάφι. 

 Πρόκειται για μια επιστημονική μελέτη για την σχέση, την θέση και το ρόλο της φωτογραφίας στις δομές της εξουσίας/ πειθαρχίας / κυριαρχίας. Θέτοντας το ερώτημα αν η φωτογραφία γενικά και ειδικά στις εν λόγω δομές των καπιταλιστικών κοινωνιών επιζητά, εκφράζει και «λέει» την αλήθεια.

 ‘Η μήπως τελικά η «αλήθεια» αποτελεί μια κατασκευή του υποκείμενου της κυριαρχίας/πειθάρχησης/εξουσίας απέναντι στο κυριαρχούμενο/πειθαρχημένο/εξουσιαζόμενο; Σε κάθε περίπτωση είναι φανερό μέσα από το βιβλίο το γεγονός της παράλληλης εξέλιξης της φωτογραφίας και των δομών κυριαρχίας, πειθαρχίας, εξουσίας. Με καθοριστικό ρόλο σε αυτή την παράλληλη εξέλιξη να παίζει η αστυνομία. 

 Πρόκειται για μια αντίστοιχη διαδικασία με αυτό που έγραψε ο Καρλ Μαρξ για την παραγωγικότητα του εγκλήματος και την παραγωγικότητα των μηχανισμών της αντιμετώπισης του εγκλήματος ή με τη παραγωγικότητα του εγκλήματος να βρίσκεται ένα βήμα πιο μπροστά από την αστυνομία. Η τεχνολογία της φωτογραφίας χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο της αστυνομίας στο έλεγχο των εγκληματιών( Mugshot είναι η αστυνομική φωτογραφία ανφάς και προφιλ αυτών που πέφτουν στα χέρια της αστυνομίας). Η εν λόγω φωτογραφική διαδικασία όχι μόνο ουδέτερη δεν είναι( όπως θα το ήθελε η επιστημολογία του θετικισμού) αλλά κουβαλάει «μπόλικα κιλά» κυρίαρχης ιδεολογίας τόσο στο πως γίνεται η φωτογράφιση αλλά και σε σχέση με τα υποκείμενα που φωτογραφίζονται.

 Επί τις ουσίας οι φωτογράφοι της εξουσίας, της κυριαρχίας και της πειθαρχίας, όπως και της αστυνομίας φωτογραφίζουν αυτούς και με το τρόπο που θέλουν να φωτογραφίζουν ως εγκληματίες, καθώς και τις κοινωνικές και ταξικές κατηγορίες που προσιδιάζουν σε εγκληματίες, απείθαρχους και επαναστάτες. 

 Την ιδια στιγμή σε μια ανταγωνιστική κατεύθυνση έχουμε την χρησιμοποίηση της φωτογραφίας από τους απείθαρχους, τους επαναστάτες και τους εγκληματίες. Και σε αυτή την περίπτωση μετασχηματίζεται η φωτογραφία σε όργανο, εργαλείο στα χέρια των απείθαρχων, των εγκληματιών και των επαναστατών. Αναφέρομαι σε μια ανατρεπτική αντιηγεμονικη διαδικασία τόση για να σπάει τα κυριαρχα εξουσιαστικά μοτίβα και πλαίσια. Όπως συμβαίνει σήμερα με τις δομές της νέας τεχνολογίας και ίσως αύριο με το AI. 

 Είναι λογικό ότι εντός αυτών των διαδικασιών και δομών εξουσίας/ αυτεξούσιας, πειθαρχίας/ απειθαρχίας , κυριαρχίας/ απόκλισης η αλήθεια να σχετικοποιείται . Όχι σε μια κατεύθυνση που θα γοήτευε τους σοφιστές και θα έκανε εξ φρενών τον Πλάτων. Αλλά αναφέρομαι σε μια σχετικοποίηση της αλήθειας που θα ερωτοτροπούσε με την διαλεκτική του Χέγκελ στην οποία το όλον εμπεριέχει την ενότητα, την θέση και την αντίθεση, την σύγκρουση, την αναγνώριση ακόμη και την πρόσκαιρη συμφιλίωση των αντίθετων. 

 Η φωτογραφία όπως και η εικόνα εμπεριέχει μια στιγμή της αλήθειας του μερικού που στην καλύτερη των περιπτώσεων καίγεται μαχόμενο. 

Είτε στα χέρια της αστυνομίας και της εξουσίας, είτε ως εργαλείο, ένα όπλο στα χέρια των εγκληματιών και των επαναστατών. 

 Ένα μερικό που ελάχιστα έχει την αλήθεια του όλον ακόμη και αν είναι ενα υπέροχο ηλιοβασίλεμα ή η εικόνα μιας καθολικής επανάστασης. 

 Μόνο που αλίμονο αν δεν είχαμε αυτό το υλικό και συναισθηματικό αποτύπωμα αυτής της στιγμιαίας αληθούς διαδικασίας της απο-κάλυψης του ολον .

Αν δεν συνέβαινε θα είχαμε χασει το δρόμο για την απόκτηση της ερωτικής ακολουθίας της ολότητας και θα μέναμε με τον φόβο των πρωτογόνων ιθαγενών μπροστά στην εικόνα ή με την εχθρότητα των δογματικών εικονομάχων που είναι συνέχεια των εξίσου δογματικών απόλυτων μονοθεϊστών, οπαδών ενός Θεού απροσπέλαστου, μιας τρομακτικής κενής εξουσίας, πειθαρχίας, κυριαρχίας.

Δηλαδή ένας θεός που δεν μετουσιωνεται σε εικόνα για να μπορείς να τον αγγίξεις, να του μιλήσεις, να τον χαϊδεύεις, να τον φιλάς ή από την άλλη να τον βρίζεις, να τον φτύνεις, να τον κτυπάς ή να το κάνεις χίλια κομμάτια.