Η ουτοπία του Πλήθων

 

Ο Πλήθων( αντίστοιχο του Πλάτων) Γεμιστός για πολλούς αποτελεί το εναρκτήριο λάκτισμα της νεότερης εθνικής Ελληνικής αυτοσυνειδησίας. Πρόκειται για μια εθνοκεντρική προσέγγιση που τοποθετεί την γέννηση του Ελληνικού έθνους πριν την δημιουργία του Ελληνικού κρατιδίου. Αυτού που εξ αρχής αποτέλεσε προτεκτοράτο των αποικιοκρατικών δυνάμεων και του Ελληνικού εφοπλισμού/ παροικιακού κεφαλαίου. 

 Ακόμη και αν υπάρχει «κόκκος αλήθειας» σε αυτή την γραμμή εθνοκεντρικής συνέχειας η αρχαιοελληνική αναγεννησιακή οπτική του Πλήθων που χάθηκε μέσα στο ιστορικό σκοτάδι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δεν συσχετίζεται διόλου με το διαφωτιστικό πνεύμα αυτών που κυριάρχησαν στο Ελληνικό "ανεξάρτητο" κρατίδιο. 

 Στην πραγματικότητα ο Πλήθων Γεμιστός αποτέλεσε μια σχετικά αδύναμη η μάλλον πιο αδύναμη τρίτη τοποθέτηση ανάμεσα στις δυο επικρατούσες απόψεις για το μέλλον της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας( Βυζάντιο). Οι άλλες δυο συγκρουόμενες απόψεις ήταν να υποταχθούν στους δυτικούς ή να υποταχθούν στους Οθωμανούς. Διατηρώντας τα οφίτσια τους ως συμπληρωματικές δυνάμεις ειτε στους πρωίμους δυτικούς αποικιοκράτες ιμπεριαλιστές, είτε στους καλπάζοντάς Οθωμανούς κατακτητές οι οποίοι είχαν ηγεμονεύσει στην Μικρά Ασία. Πρώτα στους αιρετικούς χριστιανούς που ήταν υπό διωγμό από την ορθοδοξία της Βασιλεύουσας και ύστερα στην συντριπτική λαϊκή πλειοψηφία. Χάρη στο πιο δίκαιο φορολογικό σύστημα σε σχέση με αυτό του Βυζάντιου. Ανάμεσα σε δυο μορφές υποταγής η αντίληψη του Πλήθων ήταν όντως ριζοσπαστική με στόχο να οικοδομήσει ενα Πλατωνικό βασίλειο(μια μοναρχία των φιλοσόφων βασιλιάδων) και μια Πλατωνική μονοθεϊστική θρησκεία μακριά( μάλλον σε ενότητα, αντίθεση και υπέρβαση) με τις μονοθεϊστικές θρησκείες της Βίβλου. Τοποθετημένος στην Πλατωνική, Νεοπλατωνική και Στωική παράδοση σε αντίθεση με την ηγεμονεύουσα ( σε Ανατολή και Δύση) παράδοση του Αριστοτελισμού. Σε εκείνη την ιστορική περίοδο ο Πλατωνισμός και ο Νεοπλατωνισμός ηγεμόνευε μόνο σε αιρετικές χριστιανικές παραδόσεις και στους Σούφι των μουσουλμάνων. 

 Η τοποθέτηση του Πλήθων ήταν όντως τόσο καταπληκτική όσο και ευφάνταστή. Κοιτούσε το παρελθόν της περιοχής, της Ελληνικής περιοχής στοχεύοντας σε μια πραγματική και ουσιαστική ανανέωση της Ελληνικής Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Πρόκειται για μια πολύ σωστή τοποθέτηση, θέτοντας το παρελθόν ως αναστοχαστικό εργαλείο για την παραγωγή του μέλλοντος. 

 Ωραία λόγια, καλές σκέψεις, μόνο που δεν υπήρχαν οι κοινωνικες και οι πολιτικές δυνάμεις να τις μετουσιώσουν σε πράξη. Ο Πλήθων Γεμιστός προσπαθούσε να επηρεάσει την τελευταία δυναστεία τους Παλαιολόγους, έτσι ώστε η επανεκκίνηση ή η ανανέωση να γίνει στο κοινωνικά και πολιτικά υποανάπτυκτο Μυστρά. Δηλαδή αυτό να συμβεί σε ένα «παρθένο» τόπο και όχι στην ιστορικά και πολιτισμικά αναπτυγμένη αλλά παρακμάζουσα Βασιλεύουσα. Ο "παρθένος" Μυστρας με την περιρέουσα(αν και ξεχασμένη ) Ελληνική παράδοση θα μπορούσε να μεταλαμπαδεύσει τις καλύτερες παραδόσεις του Βυζάντιου. Ή τουλάχιστον έτσι πίστευε και έλπιζε ο Πλήθων μέσω των Παλαιολόγων. Πρόκειται για μια απολύτως σωστή σκέψη σε σχέση με το "παρθένο" έδαφος του Μυστρά αλλά ήταν ωραίες σκέψεις δίχως υλική δύναμη. 

 Η πραγματικότητα ήταν ολότελα διαφορετική. Η Ανατολική (Ελληνική) Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Βυζάντιο) είχε πλέον εξαντλήσει τις δυναμικές της. Και αποτελούσε ένα ωραίο(μεν) αλλά εντελώς κενό δοχείο. Και είναι φανερό ότι σε ένα κενό δοχείο που διαρκώς μάλιστα στάζει καθώς έχει ρωγμές, τίποτε μα τίποτε, δεν μπορεί να λειτουργήσει. Ακόμα και οι πλέον όμορφες σκέψεις και θέσεις και καινοτόμες αντιλήψεις. Οι Αρχαιοελληνικές αντιλήψεις και ο Νεοπλατωνισμός του Πλήθων δυστυχώς ή ευτυχώς είχε αποσυρθεί από το ιστορικό προσκήνιο.

Σαν ένας όμως Εγελιανος τυφλοπόντικας έσκαβε επί μακρόν κάτω από τα συστημικά τοιχώματα με απίστευτα ανατρεπτικά αποτέλεσμα όπως όλοι φανταζόμαστε και γνωρίζουμε.