Σε ένα μεγάλο βαθμό είναι κοινή θέση ότι ο Στωικισμός είναι το πιο ολοκληρωμένο φιλοσοφικό σύστημα της περιόδου, και έχει ως στόχο να οδηγήσει τον άνθρωπο στην ευτυχία, σε αυτό το σημείο είναι που ακολουθεί την Σωκρατική τοποθέτηση. Στο πλαίσια μιας ηθικής δραστηριότητας του ανθρώπου σε σχέση με τον εαυτό του , το άτομο εν γένει και ειδικά αλλά και με την κοινωνία.
Σε μια ιστορική κλίμακα το φιλοσοφικό ρεύμα του Στωικισμού διακρίνεται σε τρεις περιόδους : α. Τον αρχαίο Στωϊκισμό, που έχει ως κέντρο την Αθήνα τον 3ο π.Χ. αιώνα. β. Το μέσο Στωικισμό, το 2ο π.Χ. αιώνα που χάνει την αρχική του ελληνική αυστηρότητα και απόκτα ρωμαϊκά λατινικά χαρακτηριστικά γ. Το Στωϊκισμό της αυτοκρατορικής εποχής, τον 1ο και 2ο μ.Χ. αιώνα, που είναι καθαρά ρωμαϊκός και ασχολείται κυρίως με την ηθική, αφήνοντας στο περιθώριο τη φυσική και τη λογική.
Ιδρυτής της σχολής ήταν ο Ζήνων ο Κιτιεύς όχι ο Ελεάτης από την Κύπρο που ήταν ένας άνθρωπος με παροιμιώδη απλότητα και ήθος.
Ένας φιλόσοφος που σε μια ιστορική περίοδο παρακμής επιχείρησε να αναδείξει το πρότυπο του Σωκράτη, της Σωκρατικής διδασκαλίας.
Ο Ζήνων ήταν αυτός που διαμόρφωσε την φιλοσοφία του σε 3 τομείς: την λογική, την φυσική και την ηθική. Με την επίπεδο της αναζήτησης και την παραγωγής γνώσης να ακολουθεί την παρακάτω διαδικασία:
Για τους Στωικούς το κάθε πραγματικό όν είναι ένα υλικό ον ακόμη και η ψυχή ή και ο θεός. Με βάση αυτή την τοποθέτηση η έννοια της φύσης, της υλικής φύσης παίζει καθοριστικό χαρακτήρα.
Η ανθρώπινη φύση είναι τμήμα της παγκόσμιας συμπαντικής φύσης που υπάγεται σε μια θεία πρόνοια , ένα θεϊκό σχέδιο, η ανθρώπινη φύση είναι τμήμα αυτής της θεϊκής συμπαντικής αρμονίας.
Σε ένα πρώτο επίπεδο τα αισθητήρια όργανα μεταβιβάζουν στο νου την εικόνα ενός αντικειμένου και σχηματίζουν την παράσταση που την ονόμασε φαντασία.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο η συνείδηση ενώνεται με την παράσταση που αποκτά την σημασία της έννοιας που την ονομάζει καταληπτική φαντασία.
Ο Ζήνων για να αποφύγει την δυαρχία του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη καταφεύγει στους Προσωκρατικούς και ειδικότερα στο Ηράκλειτο και τον μονισμό του.
Η φύση είναι 1) Η αρχή που διαμορφώνει όλα τα πράγματα. 2) Η δύναμη που δίνει στο κόσμο ενότητα και συνοχή 3) Το πύρινο πνεύμα , η αρχική φωτιά που κινείται μόνο του και δημιουργεί 4) Η ανάγκη και η τύχη, 5) Ο θεός, η θεία πρόνοια, η δημιουργία , ο ορθός λόγος.
προσοχή όμως:
Σε αυτή όμως την μονιστική κοσμολογία η ύλη είναι το παθητικό στοιχείο ενώ το πνεύμα είναι το ενεργητικό στοιχείο που εκδηλώνεται πάνω στην ύλη ως «λόγος σπερματικός».
Η ανθρώπινη ψυχή είναι μια φωτιά, ένα ένθερμο πνεύμα, τμήμα του θεϊκού πνεύματος
Η ύλη βρίσκεται σε μια αδιάκοπη μεταβολή με το πνεύμα να διασφαλίζει την ενότητα , την συμπάθεια με την συμπαντική θεϊκή αρμονία , την αρμονία του κόσμου.
Και αυτό έχει ως συνέπεια ο άνθρωπος να συγγενεύει τόσο με τα ζώα , όσο και με τους θεούς.
Στο βαθμό στο οποίο ο άνθρωπος δεν πράττει το καλό, δεν ακολουθεί το αγαθό, την αρετή, διαταράζει την αρμονία του σύμπαντος και κατά συνέπεια την δική του αρμονία, ακόμη και κακό να κάνει στο άλλο και πάλι διαταράσσεται η συμπαντική αρμονία άρα και η δική του.
Και από αυτή την τοποθέτηση οι άνθρωποι δεν είναι άμοιροι της μοίρας τους, είναι υπεύθυνοι για το πως θα πάνε τα πράγματα , για την ιστορία τους, για να εναρμονιστούν με την συμπαντική αρμονία.
Βέβαια το κακό στους Στωικούς παίζει το ρόλο της εγελιανής πονηρίας της ιστορίας.
Ο Στωικός ακολουθώντας το καλό και το αγαθό συμμετέχει στα κοινά θεωρώντας πως η μετοχή στα κοινά είναι καθήκον απέναντι στο συμπαντικό νόμο , ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται το να είναι υπηρέτης δυο πολιτειών, μιας ιδεατής ηθικής κοινότητας και μιας πραγματικά όχι και τόσο ηθικής.
Το κακό παίζει το ρόλο του γιατρικού, το κάθε επιμέρους κακό συμβάλει στο καθολικό αγαθό, κάθε δυσαρμονία στα πλαίσια της κίνησης του συμπαντικού νόμου είναι ικανή να συμβάλει στην παραγωγή της αναγκαίας αρμονίας.
Μόνο που στα πλαίσια της παραπάνω συλλογιστικής ακόμη και η μη- ηθική πολιτική κοινότητα βοηθάει την ηθική κοινότητα.
Το βασικό για τον Στωικό φιλόσοφο είναι η παραγωγή και η διατήρηση μιας ατάραχη – στωική- στάση σε σχέση με αυτά που συμβαίνουν και γίνονται.
Ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται την συμφιλίωση του κυρίου και του δούλου άλλωστε για τους στωικούς η πραγματική δουλεία είναι τα πάθη και ο θάνατος.
Η φρόνηση η κατάκτηση της ευδαιμονίας συσχετίζεται με την κατάκτηση αυτής της αταραξίας, της εσωτερικής γαλήνης απέναντι ακόμη και στο πόνο, την δυστυχία ή το θάνατο, η κατάκτηση αυτής της ατάραχης στάσης είναι η πραγματική εσωτερική ελευθερία.
Η εν λόγω παραινετική διάσταση δίχως την επιστημονικότατα της πρώτης περιόδου επικράτησε στην ύστερη λατινική της φάση ιδιαίτερα στην περίπτωση του Σενέκα και του Επίκτητου, όπως τονίζει και ο Χέγκελ στην ιστορία της φιλοσοφίας.
Η ένθεη κοσμολογική ολότητα, η εσωτερική ελευθερία, η καρτερικότητα , οι μυστικιστικές επιδράσεις σε συνεργία με το πλατωνισμό του μέσου και του ύστερου στωικισμού ήταν στοιχεία που επηρέασαν τον απόστολο Παύλο και την χριστιανική θεώρηση όπως αυτή οικοδομήθηκε στην βάση της οπτικής του απόστολου Παύλου.
Το πλέον σημαντικό που θα πρέπει να κρατήσουμε σε σχέση με το Στωικισμό είναι η μαχόμενη ατάραχη στάση που χαρακτηρίζει τον Στωικισμό.
Αντίφαση επί όροις, όχι, αν το ζήτημα τίθεται στο πεδίο του συμπαντικού νόμου σε σχέση και με το ανθρώπινο νόμο. Εν πολλοίς αν μιλάμε για μια μαχόμενη αταραξία δεν μπορούμε επί μακρόν να είμαστε υπηρέτες δύο αφεντάδων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου